DIVERSITY BOX
PL / DE
Info
Search
menu

Ewaluacja i pożegnanie

Agnieszka Szczepanik
Coach i trenerka międzykulturowa
Stowarzyszenie Jeden Świat – SCI Polska

Ewaluacja jest często ostatnim elementem, który brany jest pod uwagę podczas przygotowywania projektu wymiany młodzieży. A przecież to ona ułatwia wdrażanie działań i zmian w programie, adekwatnych do potrzeb grupy oraz wspierających realizację celów spotkania. Jest bardzo dużo różnorodnych narzędzi do bieżącego sprawdzania nastrojów i potrzeb uczestniczek i uczestników wymiany, z których można skorzystać.


Każdy człowiek ma inny styl uczenia się i kwestię tę warto wziąć pod uwagę wybierając różnorodne metody dziennej ewaluacji, dostosowane do potrzeb wzrokowców, słuchowców czy kinestetyków. Pozwoli to każdej osobie w grupie zrozumieć i wyrazić swoje uczucia oraz potrzeby. Dla zobrazowania tego, co dzieje się na poziomie emocji w grupie, można wybrać jedną z metod (PDF) i powtarzać ją codziennie, dokumentując zmiany i odpowiednio na nie reagując.

Oprócz codziennej ewaluacji w projekcie istotne są jeszcze dwie: środkowa i końcowa. Ewaluacja środkowa przypada na newralgiczny moment w życiu grupy – uczestniczki i uczestnicy już się znają, spędzili ze sobą kilka dni, są nieco zmęczeni, a przed nimi jeszcze połowa spotkania. Warto wtedy zrobić krótką przerwę na odpoczynek, zmienić otoczenie, ale także przyjrzeć się temu, co się do tej pory zdarzyło i jakie zmiany należałoby wprowadzić, by osiągnąć cele spotkania i kontynuować współpracę w grupie. Jest to zgodne ze schematem zwanym procesem grupowym, na który składają się faza formowania (orientacji), burzy, normowania, wykonania zadania i zamykania/rozpadu. Znajomość tego modelu pomaga prowadzącym grupy pracować z nimi efektywnie, przechodzić konstruktywnie przez sytuacje trudne oraz tak dostosowywać metody ewaluacji, by pomóc młodzieży efektywnie funkcjonować.1 PNWM opracowała model Szerpa, który w najlepszy możliwy sposób przekłada na język wymiany model procesu grupowego2.

Do przeprowadzenia ewaluacji środkowej można wykorzystać nowe media, bo dają one możliwość bieżącego monitorowania tego, czym dzielą się podopieczni. Jednym z narzędzi jest zamknięta grupa na Facebooku (dla członkiń i członków grupy), która niewątpliwie ułatwia kontakt, ale nie zapewnia anonimowości, co w sytuacjach trudnych może okazać się kluczowe. Anonimowość można zapewnić poprzez zbieranie informacji przy pomocy dokumentu google doc czy też użytecznego narzędzia i-eval3. Taką formę warto wykorzystać do ewaluacji końcowej, by w jednym miejscu mieć zebrane informacje dotyczące różnych aspektów wymiany. Do ewaluacji środkowej można także wykorzystać zdjęcia czy karty (np. z gry Dixit) – możliwość wizualizacji pozwala uczestniczkom i uczestnikom na ujawnienie swoich potrzeb w nieinwazyjny sposób, co może być ważne ze względu na różnice osobowościowe i kulturowe. Na przykład niemieckim nastolatkom znacznie łatwiej jest otwarcie wyrażać swoje zdanie, niż ich polskim rówieśnikom. Jeśli jednak młoda osoba z Niemiec pochodzi z rodziny o korzeniach arabskich, to może – zgodnie z kulturą pochodzenia – nie ujawniać swoich potrzeb wprost, a jedynie w sposób zawoalowany. W takiej sytuacji „schowanie się” za zdjęciem pomoże jej się bezpiecznie wypowiedzieć.

W przypadku osób z problemami ze wzrokiem zamiast zdjęć można zaproponować różne kształty kamieni czy faktury materiałów. Gdy w grupie są osoby niemówiące w języku partnera, warto skorzystać z metod ewaluacji ruchowej (PDF). Metoda musi być dobrana do możliwości grupy, by każdy mógł się wyrazić i zobaczyć, co dzieje się wokół niego i w relacji z innymi.


Szczególnym momentem w fazie rozwoju grupy jest etap pożegnania. Kiedy już powoli trzeba się pakować, pojawiają się myśli o rodzinie, szkole, czy znajomych w domu. To znak, że zamyka się powoli jakiś etap i czas się żegnać. Może on być trudny dla uczestniczek i uczestników spotkania, ponieważ wiąże się z rozstaniem z grupą. Osoby o niestabilnej sytuacji rodzinnej – na przykład ich rodzice rozwodzą się – mogą dodatkowo przeżywać silne emocje związane z powrotem do domu. To też moment trudny dla młodzieży z doświadczeniem migracji, zwłaszcza przymusowej. Dla niej to może być emocjonalny powrót do momentu ucieczki z kraju i poczucia niepewności co do przyszłości. Pomocne będzie tu wspólne ustalenie sposobu na celebrowanie zakończenia wymiany – zarówno świętowanie sukcesu, jak i żegnanie się. Jest to potrzebne, by móc uznać pewien rozdział za zamknięty. Dzięki temu młodzież będzie otwarta na nowe wyzwanie czy kolejną wymianę. Pozwoli to widzieć koniec spotkania jako ważną część większego procesu; wydłużyć perspektywę czasową i w ten sposób dać przestrzeń zarówno smutkowi, jak i wdzięczności za to, co w czasie wymiany się zdarzyło. Rozmowy, imprezę pożegnalną można uzupełnić specjalną sesją zdjęciową czy tworzeniem amuletu grupy. Pomocne może być także snucie wspólnych planów na przyszłość w ramach ewaluacji końcowej.

Materiały w języku polskim:

Materiały w języku angielskim:

Materiały w języku niemieckim →

Uzupełnij swoją wiedzę